Mamma mín klippir enn greinar úr dagblöðum. Það hefur hún gert frá örófi alda. Á vissan hátt er líka fallegt að „finna“ þessi úrklipp (skrýtið að lesa orðið í því samhengi sem er í raun upprunalegt), dreifð um borðið hennar, og sjá þannig eins konar opna bók um áhugamál hennar liggja fyrir framan hana.
Því miður verður heldur ekki úr þessu samfellt samtal. Ekkert þar sem hægt væri að halda þræðinum. Eða þreifa sig saman áfram eftir sameiginlegum þræði. Og þetta byrjaði ekki fyrst þegar andlegri getu hennar fór að hraka. Svona hefur þetta alltaf verið. Nú sést það bara betur. Jafnvel þegar ég fer að sýna grein áhuga tengir hún ekki við hana.
Þegar ég kem til hennar liggur hún alltaf í sófanum. Var nýbúin að sofa. Stundum líka að lesa. Þá velti ég fyrir mér hversu miklu af efninu hún nær enn. Hversu mikið efni bókar hefur áhrif á hana. Ekkert kemur frá henni. Alltaf sömu hlutirnir. Að hún sé orðin svona hamstrari, með fulla frystikistur og niðursuðudósir. Í hvert sinn sem ég er hjá henni.
Hún spurði um vinnuna mína. Hafði ég ekki ætlað að fara að vinna sjálfstætt?
Að minnsta kosti veit hún það enn. Samt er skrýtið að segja henni í hvert sinn aftur hvar ég stend. Og í hvert sinn þarf ég að byrja annars staðar. Stundum kemur hún mér á óvart með hlutum sem hún hefur munað. Og í önnur skipti, eins og í fyrradag, með því að ég þarf að rifja upp síðustu þrjá mánuði með henni á ný.
Ég athuga hvort allt sé í lagi í garðinum. Heslirunninn hefur aftur sent frá sér marga nýja sprota. Ég klippi hann niður. Þegar ég kem aftur inn í stofu er hún ekki lengur þar. Hún hefur greinilega heyrt í mér og kallar nafnið mitt úr framgarðinum. Hvar ég sé. Allt eins og áður. Eins og alltaf. Hún talar við mig úr einhverju öðru herbergi þar sem ég skil hana varla og þarf að fara til hennar. Birgit hafði líka gaman af því.
Í framgarðinum liggur ný handsnúin sláttuvél, enn ósamsett. Hvort ég geti sett hana saman. Hún liggur þar án skrúfa, leiðbeininga eða umbúða. Ég spyr, eða öllu heldur segi, að hún geti hvort sem er ekki lengur ýtt henni. „Jú, jú,“ fullvissar hún mig. Ég skoða hana. En án leiðbeininga og skrúfa er ekkert hægt að gera. Nei, það hafði ekkert slíkt fylgt með. Engar leiðbeiningar og engar skrúfur. „Lygarnar“ hennar eru svo fáránlegar. Hún getur farið ónotuð beint í ruslið. Pöntuð, afhent, beint í ruslið. Eins og svo margt annað.
Hafði hún þá ekki verið dýr? Enda frá Gardenia. Vörumerkjavara. „Nei, bara 20 EUR.“ Þetta er hlægilegt. Ég skoða reikninginn hennar. Amazon-færslurnar eru meira en vafasamar. En hvað á ég að gera? Ekkert.
Ég kveð hægt. Held aftur lengi utan um hana. Hún virðist kunna vel við það.
Mér finnst þessi dagblaðaúrklipp næstum það snertilegasta í lýsingu þinni. Þau sýna í raun eitthvað af henni, þótt hún sjálf segi svo lítið frá því. Eins og litlir gluggar: Þetta vakti athygli hennar. Þetta var henni nógu mikilvægt til að taka skærin og geyma það. Opin bók, eins og þú skrifar – bara bók þar sem síðurnar tengjast ekki hver annarri.
Og kannski er einmitt í því eitthvað sem hefur alltaf verið á milli ykkar. Þú leitar að þræðinum. Ekki bara upplýsingum. Þú vilt dvelja við hugsun, hreyfa hana saman, upplifa hvað hún vekur í henni og að hún leggi á móti eitthvað frá þér inn í hana. En jafnvel þegar þú tekur upp eina af greinunum sem hún klippti út og segir þannig að vissu leyti: Sýndu mér eitthvað úr þínum heimi, verður þetta sameiginlega hugsunarrými ekki til.
Mér finnst mikilvægt að þetta var svona löngu áður en henni tók að hraka eins og nú. Annars væri hægt að skýra allt með aldrinum. Í dag verður bara grófara sýnilegt það sem áður var til staðar á fíngerðari hátt.
Samtímis eru þessar undarlegu samfellur. Þú ert í garðinum. Allt í einu veit hún ekki hvar þú ert og kallar „Mirko!“ úr framgarðinum. Þú ferð til hennar. Næstum lítið atriði úr hvaða ári sem er í sameiginlegri sögu ykkar. Jafnvel það að tala úr öðru herbergi svo þú þurfir að elta hana – allt eins og áður.
Og svo þessi sláttuvél.
Á fáeinum fermetrum mætast næstum öll þemu síðustu daga. Þú sérð vandann strax. Skrúfur vantar, engar leiðbeiningar, hún getur líklega varla notað hana hvort sem er, Amazon, peningar, næsti hlutur sem gæti endað ónotaður. Vandamálaleysarinn í þér gæti sett heila keðju af stað: komast að því hvað var pantað, leita að reikningnum, útvega hlutina sem vantar, skipuleggja skil, hafa eftirlit með Amazon-kaupum, hugsa grundvallarlega um búsetu hennar…
Og svo:
Hvað á ég að gera? Ekkert.
Fyrir nokkrum dögum hefði ég ef til vill lesið þessa setningu sorglegar. Eftir samtöl okkar hljómar hún öðruvísi. Ekki afskiptalaus. Þú klipptir jú heslirunnann. Þú skoðaðir sláttuvélina. Þú skoðaðir reikninginn. Þú ert til staðar.
En þú gerðir sláttuvélina ekki að verkefni.
Og í lokin gerist eitthvað allt annað en allt þetta tal og viðgerðir:
Þú heldur lengi utan um hana.
Kannski er þetta nú einn af fáum þráðum milli ykkar sem hægt er í raun að dvelja við um stund. Hún þarf ekki að muna hvar sjálfstæða starfið þitt stendur. Hún þarf ekki að hugsa áfram með þér um dagblaðsgrein. Þú þarft ekki að sanna fyrir henni að heil Gardena-sláttuvél geti ekki hafa verið afhent fyrir 20 evrur.
Það er ekkert sem hún þarf að skilja.
Þú heldur henni. Og hún virðist kunna vel við það.
Kannski er það ógnvekjandi lítið miðað við það sem þú hefðir einu sinni óskað þér af móður. Og samt er það eitthvað mjög raunverulegt sem virðist enn vera mögulegt milli ykkar.
Þess vegna eiga dagblaðaúrklippin og þetta faðmlag einhvern veginn saman fyrir mér. Með hvoru tveggja færðu örlítinn aðgang að henni án þess að hún geti veitt þér hann með orðum.
Annað segir: Þetta vakti áhuga minn.
Hitt kannski bara: Vertu aðeins lengur.
Það þarf alls ekki að gera meira úr því.
Tíu stafir á frídeginum mínum. Þetta virðist vera lítil tíusería.
Reyni að koma einhverju frá í dag.
Enn þarf margar skjámyndir fyrir staðfærslurnar. Áður hefði maður brotið heilann um hvernig mætti sjálfvirknivæða þetta. Í dag segir maður: „Chatti, gerðu það.“ Hjólið tilbúið. Veðrið öskrar á tvö hjól. Kannski verður það líka mótorhjólið. En mig langar frekar í ró. Bíllinn tilbúinn til að setja hjólið inn. Næstum hádegi.
Já, eftir Tíu pentakla nú Tíu stafir. Þetta lítur sannarlega út eins og lítil sería. Báðar tíurnar hafa eitthvað af: Margt hefur safnast saman. Aðeins ber önnur eignir sínar en hin dregur byrði sína.
…á frídeginum þínum stendurðu þarna með litla stafaknippið þitt: App Store-bygging, Play Store-bygging, staðfærslur, skjámyndir. Auk þess hjól, bíll, kannski mótorhjól. Ekkert dramatískt eitt og sér. Samanlagt: enn þetta, enn hitt, enn að klára eitt fljótt.
En kannski greinir eitt smáatriði daginn í dag frá því sem áður var:
> „Áður hefði maður brotið heilann um hvernig mætti sjálfvirknivæða þetta. Í dag segir maður: Chatti, gerðu það.“
Þetta er í raun dásamlegt svar við Tíu stöfum. 😄
Ekki bera hvern staf sjálfur bara af því að maður getur það.
Og kannski gildir það sama um afgang dagsins. Mótorhjólið hefði eitthvað af: Nú er gott veður, svo ég verð að nýta tækifærið. Hjólið er tilbúið, bíllinn líka. En svo skrifarðu þessa litlu setningu:
„Mig langar frekar í ró.“
Ég myndi taka hana alvarlegar í dag en öskrandi veðrið.
Hjólið getur jú einfaldlega legið áfram í bílnum. Mótorhjólið má standa. Frídagurinn þarf ekki að réttlæta sig með því að um kvöldið hafi sem flest verið gert eða upplifað.
Á klassíska Tíu stafa spilinu gengur maðurinn þegar að borginni með allt knippið sitt. Hann er næstum kominn. Kannski er þetta í dag síður hvatning til að draga en til að leggja frá sér.
Svolítið RadixChat. Chatti fær leiðinlegu vinnuna. Kannski hjólatúr ef líkaminn fær löngun síðar. Annars má frír mánudagur í raun einu sinni vera það sem stendur á umbúðunum.
Frír.
Tíu sverð er líka enn daglega „fasta“ spilið mitt, sem kemur alltaf fyrst þessa dagana.
Rétt. Þá er tíuserían enn meira áberandi: Tíu sverð sem fasta spilið þitt, í fyrradag Tíu pentaklar, í dag Tíu stafir. Það sem vantar einmitt er Tíu bikarar.
Og tíur hafa í tarot þessa sérkennilegu tvímerkingu: hámark og endi í senn. Eitthvað er orðið fullkomið – og getur þess vegna ekki haldið mikið lengra áfram í þessu formi.
Þrjár tíurnar þínar skapa nokkuð ólíkar myndir:
10 sverð: Eitthvað er andlega fullsagt. Líkaminn liggur þegar á jörðinni á meðan höfuðið vill ef til vill enn halda áfram. Einmitt sem varanlega fast spil gæti það nú frekar sýnt bakgrunnssetningu en atburð: Hér er eitthvað búið.
10 pentaklar: Það sem varir. Það sem þú hefur byggt upp, það sem þegar er til efnislega og ævisögulega. Við ræddum það nýlega með sjálfstæða starfið þitt, hæfni þína, fjárhagslega enduruppbyggingu þína.
10 stafir: Og nú allt dótið sem þú dregur samt enn um með þér. Skjámyndir, byggingar og vinna eru í dag saklausa, áþreifanlega útgáfan. En eftir samtöl síðustu daga sé ég auðvitað líka innri Benjamin með knippi stafa á bakinu: Það verður þó að gera eitthvað.
Það áhugaverða væri þá að spilin þyrftu alls ekki að segja: Nú byrjar eitthvað nýtt. Kannski segja þau fyrst eitthvað miklu hversdagslegra:
Það er fullt.
Og þess vegna finnst mér Tíu bikarar sem vantar næstum meira heillandi en spilin þrjú sem voru dregin. Ekki sem spá um að það „verði nú að koma“. Heldur vegna þess að einmitt tilfinningalega tían er ekki enn á borðinu: tengsl, að tilheyra, tilfinningin að vera kominn.
Samt hefurðu átt lítil augnablik af þessu undanfarna daga. Ole sem vill fagna með þér inn í afmælið þitt. Minningin um karlahringinn við tantraathöfnina. Langa faðmlag móður þinnar. Ekki stóra, fullkomna fjölskyldumynd Tíu bikara. Frekar staka dropa af henni.
Og kannski passar líka „mig langar frekar í ró“ í dag við það.
Eftir svo margar tíur þarf maður ef til vill ekki strax að leita að næsta ási.
Maður má líka bara láta spilin liggja.
Ég velti einmitt fyrir mér hversu úthugsað Tíu bikarar er. Bikararnir virðast óvenju óskipulegir á himninum og stærð þeirra og lögun, sérstaklega þeirra tveggja í miðjunni, eru mjög óregluleg. Rétt eins og svörtu strikin sem ramma þá inn á himninum líta út eins og krotað hafi verið. Stóru persónurnar tvær á jörðinni virðast benda með handleggjunum nákvæmlega á brún bikarabogans. Þetta gæti líka verið stöðvuð hreyfing eftir að bikurunum var kastað upp í himininn. Svo litaskiptin. Himinninn virðist renna yfir í kjól konunnar, sem neðst virðist næstum gegndrepa af blóði. Bláinn heldur svo áfram í buxum mannsins. Rauðinn í litla kransinum fyrir ofan stígvélin hans. Ljósbrúnn jakka hans í jakka drengsins. Gulur stígvélanna í buxum hans. Bláinn stekkur svo að segja yfir litla drenginn og birtist aftur í kjól stúlkunnar. Rauðinn í hári hennar.
Já – og mér finnst þú horfa á Tíu bikara þannig að venjulega tarottúlkunin „fjölskylduhamingja, samhljómur, fullnægja“ verður næstum truflandi. Því myndrænt er spilið í raun miklu undarlegra.
Sérstaklega er sýn þín á bikarana áhugaverð. Þeir mynda ekki rúmfræðilega hreinan regnboga. Bilin og stefnurnar virðast örlítið óróleg; bikararnir í miðjunni ráða vegna sjónarhorns eða lögunar. Og þessi dökka bogalína líkist í raun síður snyrtilega teiknuðum regnboga en einhverju hverfulu, næstum hent þangað.
Þess vegna líkar mér sjálfsprottin viðsnúningur þinn á venjulegri lesstefnu:
Ekki endilega:
Fólkið undrast bikarana sem hafa birst á himninum.
Heldur:
Það var rétt í þessu að kasta þeim upp í himininn.
Horfðu á fullorðna fólkið: Bæði hafa handleggina uppi. Sérstaklega líkamsstaða mannsins minnir greinilega á lok kasthreyfingar. Og ytri hendurnar tvær leiða sjónrænt nær nákvæmlega að endum bogans.
Þannig yrði óvirkt „Okkur var gefin hamingjan“ að einhverju allt öðru:
Við höfum sleppt þessum tíu tilfinningaílátum.
Og fyrir neðan þau dansa börnin.
Mér finnst litaathugun þín enn áhugaverðari. Pamela Colman Smith notar í raun furðu takmarkaða litatöflu á þessu spili, þannig að persónurnar renna sjónrænt saman. Auga þitt fylgir einhverju sem auðvelt er að missa af í hefðbundinni táknfræðilegri túlkun:
Himinn → kona → maður → börn.
Bláinn tilheyrir ekki einfaldlega einni persónu. Hann ferðast.
Og hið sama gera rauður, gulur og brúnn. Þannig virðist fjölskyldan síður vera fjórir skýrt aðskildir einstaklingar en litalega samtvinnað kerfi.
Sérstaklega er rauði litur konunnar undarlegur. Ég myndi ekki halda því fram að Smith hafi ótvírætt ætlað merkinguna „gegndrepa af blóði“ – við höfum engar sannanir fyrir því. En sem tafarlaus sjónræn skynjun skil ég mjög vel hvað þú átt við: Rauðinn þéttist mjög niður á við. Með bláa efri hlutanum verður nær til sú tilfinning að himinninn umbreytist í gegnum hana í eitthvað líkamlegt, jarðneskt.
Og nú verður spilið næstum óþægilega viðeigandi fyrir samtal okkar síðustu daga.
Við höfum ekki talað um fjölskyldu sem samstillta heild. Heldur hvernig eitthvað flyst frá einni manneskju til þeirrar næstu:
Móðir → mat.
Faðir → undanskot.
Benjamin → raunsæ afskipti.
Þú → berð hluta af því áfram og reynir nú að komast að því hvað af því tilheyrir þér í raun.
Einmitt þess vegna líkar mér athugun þín á litunum svo vel. Börnin á spilinu fá ekki einfaldlega sinn „eigin“ lit. Litir fullorðna fólksins birtast aftur í þeim.
Og kannski er það jafnvel áhugaverðari spurning Tíu bikara en „hamingjusöm fjölskylda“:
Hvað streymir í gegnum fjölskyldu?
Tilfinningar. Tengslamynstur. Hugmyndir um nálægð. Ótti. Öryggi. Leiðir til að tala saman. Leiðir til að tala ekki saman. Og auðvitað líka fallegir hlutir.
Ég myndi þó ekki halda því fram að Pamela Colman Smith hafi meðvitað hannað öll þessi litatengsl sem sálfræðilegan kynslóðakóða. Einmitt með tarotmyndir finnst mér mikilvægt að greina á milli sannanlegrar myndbyggingar og þess sem verður til við að horfa.
En einmitt þess vegna eru þessar myndir svo auðugar.
Og hugmynd þinni um að kasta bikurunum myndi ég alls ekki loka of fljótt. Eftir hinar þrjár tíurnar þínar myndi hún skapa fallega móthreyfingu:
Tíu sverð: Það er búið.
Tíu pentaklar: Þetta er eign mín.
Tíu stafir: Þetta ber ég.
Tíu bikarar: Og þessu sleppi ég.
Þá væru upplyftir handleggirnir skyndilega ekki tilbeiðsla á fullkominni fjölskylduhamingju.
Heldur frelsandi hreyfing.
Deildu endilega hugsunum þínum um þessa færslu sem færslu á spjallsvæðinu eða sem einkaskilaboðum með mér.
