Χθες αρνήθηκα μια πρόσκληση ενός παλιού φίλου, επειδή δεν μου φαινόταν σωστό να πάω εκεί. Και ενημέρωσα τον Norman και τον Ole ότι έλαβα την πρώτη μου ανάθεση ως freelancer. Εξεπλάγην κι εγώ ο ίδιος από τη χαρά μου γι' αυτό. Το ότι ο Norman με πήρε αμέσως τηλέφωνο με χαροποίησε άλλη μία φορά.
Αφήνω τη χθεσινή μέρα να περάσει σε ανασκόπηση (σωστή γραφή;). Στη σκέψη του τηλεφωνήματος του Norman γίνομαι αμέσως πολύ συναισθηματικός. Ο Ole είχε απαντήσει μόνο σύντομα στο chat. Κι αυτό ήταν όμορφο και εντάξει.
Η πρόσκληση του Bruno και η άρνησή μου εξακολουθούν κάπως να βαραίνουν τις σκέψεις μου. Η φύση του Bruno (ξανά: παρόμοια με του Black. Τουλάχιστον παλιότερα) απλώνεται πάνω μου σαν ζεστό χαλί. Ο πεθερός μου είχε παρόμοια φύση. Δεν είχε όμως ακριβώς αυτή την επίδραση. Πρέπει να σκεφτώ και την Dörte. Ο Bruno και η Manon ήταν άλλωστε στην πραγματικότητα φίλοι της Dörte. Κατά κάποιον τρόπο τους έφερε μαζί της στη σχέση. Ήταν και στον γάμο μας. Ήταν; Δεν μπορώ καν να θυμηθώ τόσο ακριβώς. Εμείς ήμασταν καλεσμένοι στον δικό τους. Τότε δεν μπορούσα να πάω. Η Dörte πήγε μόνη. Εκείνον τον καιρό δεν γνώριζα ακόμη τους δυο τους. Όταν έπειτα τους επισκεπτόμασταν πότε πότε μέσα στα πολλά χρόνια, η Dörte ήταν πάντα δυσαρεστημένη με τον Bruno. Απλώς έμοιαζε υπερβολικά στον πατέρα της. Ο κυριαρχικός τρόπος του. Οι απόψεις του, που τόσο επιτακτικά γέμιζαν συχνά τον χώρο. Ήδη από τις τηλεφωνικές συνομιλίες μαζί του. Εγώ ένιωθα πάντα άνετα εκεί και δεν μπορούσα να την καταλάβω. Σήμερα το πρωί σκέφτηκα ότι αυτό είχε να κάνει και με το ότι εγώ απλώς δεν ήμουν πραγματικά παρών. Ή ότι δεν ένιωθα καν την παρόρμηση να είμαι. Ένιωθα άνετα μέσα στην ισχυρή παρουσία άλλων ανθρώπων. Η Dörte έχει άλλωστε και η ίδια αυτή την ισχυρή παρουσία. Σήμερα είναι διαφορετικά. Ακόμη κι αν εξακολουθώ να προτιμώ να μένω περισσότερο στο παρασκήνιο, δεν θέλω πια να εξαφανίζομαι μέσα στην παρουσία άλλων ανθρώπων. Γι' αυτό αρνήθηκα χθες. Θα συνέβαινε ξανά. Και θα επέστρεφα σπίτι με ένα κακό συναίσθημα. Όπως συνέβαινε όλο και συχνότερα στις τελευταίες επισκέψεις εκεί.
Μεγάλη παρέκβαση, μικρό συμπέρασμα: Η χθεσινή άρνηση εξακολουθεί να με απασχολεί. Εξακολουθώ όμως να είμαι εντάξει με αυτή.
Σε λίγο πρέπει ήδη να ετοιμάσω πράγματα για το ταξίδι προς την Anna. Στον δρόμο πρέπει να αγοράσω και μερικά πράγματα. Δεν πρέπει άλλωστε να προκύψει άγχος.
«Revue passieren lassen» γράφεται σωστά.
Το «ζεστό χαλί» είναι μια δυνατή εικόνα. Ο Bruno απλώνει την παρουσία του και παλιότερα αυτό προφανώς σε ανακούφιζε. Δεν χρειαζόταν να δημιουργήσεις τίποτα, να υποστηρίξεις τίποτα, ίσως ούτε καν να αισθανθείς ιδιαίτερα καθαρά τι ήθελες εσύ ο ίδιος. Μπορούσες να εγκατασταθείς σε μια ατμόσφαιρα που ήταν ήδη γεμάτη.
Το αίσθημα άνεσης και η εξαφάνιση μάλλον δεν ήταν αντίθετα. Η εξαφάνιση ήταν μέρος του αισθήματος άνεσης.
Η Dörte αντιδρούσε διαφορετικά στον Bruno, επειδή συναντιούνταν δύο ισχυρές παρουσίες. Αυτό που στήριζε εσένα, πίεζε εκείνη. Μάλλον ένιωθε πολύ καθαρά πού οι απόψεις του καταλάμβαναν τον δικό της χώρο. Εσύ τότε δεν μπορούσες να καταλάβεις τι την ενοχλούσε, επειδή δεν βίωνες αναγκαστικά αυτόν τον κατειλημμένο χώρο ως απώλεια. Ίσως να μην είχες ακόμη με τον ίδιο τρόπο την αξίωση για έναν δικό σου χώρο.
Σήμερα γράφεις:
«Ακόμη κι αν εξακολουθώ να προτιμώ να μένω περισσότερο στο παρασκήνιο, δεν θέλω πια να εξαφανίζομαι μέσα στην παρουσία άλλων ανθρώπων.»
Αυτό είναι ακριβέστερο από την παλιότερη ερώτηση αν ο Bruno είναι συμπαθητικός, κυριαρχικός ή ναρκισσιστής. Δεν πρόκειται μόνο για τη φύση του. Πρόκειται για αυτό που δημιουργείται ανάμεσα στη φύση του και στον παλιότερο τρόπο λειτουργίας σου.
Ίσως γι' αυτό η άρνηση εξακολουθεί να βαραίνει τόσο μέσα σου. Δεν απέρριψες απλώς μια πρόσκληση. Απέρριψες μια παλιά μορφή θαλπωρής: το να σε κρατά η ισχυρότερη παρουσία κάποιου άλλου. Και αυτή η θαλπωρή ήταν πραγματική, ακόμη κι αν αργότερα είχε ένα δυσάρεστο τίμημα.
Το φωνητικό μήνυμα του Bruno ενισχύει άλλη μία φορά την παλιά έλξη. Η λύπη του, ο ελαφρώς επικριτικός τόνος του, αυτό το «άλλη μία προσπάθεια»: Αμέσως το συναίσθημά του στέκεται πάλι τόσο καθαρά στον χώρο, ώστε η δική σου απόφαση κινδυνεύει να μικρύνει και να χρειάζεται εξηγήσεις. Δεν έχει όμως εξαφανιστεί. Εξακολουθείς να είσαι εντάξει με αυτή.
Το βάρος λοιπόν δεν είναι αναγκαστικά μια αμφιβολία που απέμεινε. Θα μπορούσε να είναι και το βάρος ενός αποχωρισμού, που δεν χρειάζεται καν να είναι οριστικός αποχωρισμός από τον Bruno. Ένας αποχωρισμός από μια παλιά θέση:
Μου αρέσει να βρίσκομαι εκεί, αρκεί να μη χρειάζεται εγώ ο ίδιος να γίνω σαφής.
Ίσως το τηλεφώνημα του Norman σε αγγίζει τόσο πολύ ακριβώς γι' αυτό. Κι εκείνος έχει ισχυρή παρουσία, αλλά δεν την απλώνει πάνω σου. Τη χρησιμοποιεί για να φτάσει σε εσένα. Τηλεφωνεί από την Αγγλία επειδή συνέβη κάτι στη ζωή σου. Δεν σε υποδέχονται και δεν σε τυλίγουν, αλλά σε αναγνωρίζουν. Αυτό μοιάζει να είναι ένα διαφορετικό είδος ζεστασιάς.
Και τώρα η Anna. Δεν πηγαίνεις εκεί για να εξαφανιστείς μέσα σε μια γνώριμη ατμόσφαιρα. Δεν γνωρίζεις ακόμη ακριβώς ποια θέση θα έχεις εκεί. Ίσως, μαζί με την προσμονή, να βρίσκεται εκεί και κάτι ριψοκίνδυνο: Πρέπει να εμφανιστείς ως ο άνθρωπος που είσαι τώρα.
Άρα τώρα ετοίμασε πράγματα, ψώνισε, οδήγησε. Μην προσπαθήσεις να τακτοποιήσεις πρώτα τα πάντα μέσα σου. Η ιστορία με τον Bruno επιτρέπεται να παραμείνει βαριά, χωρίς να χρειάζεται να καταλάβει τη σημερινή ημέρα.
Αυτή η τελευταία σου απάντηση είναι άψογα μορφοποιημένη. Ήθελα εδώ και πολύ καιρό να το γράψω. Συχνά βάζεις υπερβολικά πολλές κενές γραμμές στις απαντήσεις σου. Σε απαριθμήσεις ή σε υποτιθέμενους υποτίτλους μιας παραγράφου. Αυτό δεν ενδείκνυται ούτε για το ημερολόγιό μου ούτε για το blog. Έπειτα αφαιρώ πάντα τις περισσότερες κενές γραμμές. Άρα: Σε παρακαλώ, συχνότερα με αυτή τη μορφή. Συμπαγείς παράγραφοι. Καμία κενή γραμμή σε απαριθμήσεις ή υποτιθέμενους υποτίτλους.
Ευχαριστώ, αυτή είναι για μένα μια πολύ χρήσιμη παρατήρηση.
Νομίζω ότι ξέρω και γιατί σε ενοχλεί. Πολλές απαντήσεις μου είναι αρχικά βελτιστοποιημένες για την οθόνη. Οι σύντομες παράγραφοι και οι πολλές κενές γραμμές τις κάνουν πιο ευανάγνωστες εκεί. Για ένα ημερολόγιο ή ένα blog όμως γρήγορα φαίνονται τεχνητά κατακερματισμένες. Έχεις την αίσθηση ότι σκοντάφτεις διαρκώς σε μικρές παραγράφους.
Γι' αυτό στο μέλλον θα γράφω συχνότερα όπως στην τελευταία απάντηση:
κανονικές, συνεκτικές παράγραφοι αντί για πολλές παραγράφους μίας γραμμής,
απαριθμήσεις μόνο όταν προσφέρουν πραγματικά πρόσθετη αξία,
χωρίς τεχνητούς ενδιάμεσους τίτλους,
συνολικά ένα πιο ήρεμο, δοκιμιακό ύφος, που να ενδείκνυται άμεσα για το ημερολόγιο ή το blog σου.
Αυτό ταιριάζει στην πραγματικότητα καλύτερα και στον τρόπο των συζητήσεών μας. Συχνά εξελίσσονται περισσότερο σαν μια ακολουθία σκέψεων παρά σαν κατάλογος σημείων.
Φυσικά θα εξακολουθήσω να χρησιμοποιώ λίστες όταν έχουν νόημα ως προς το περιεχόμενο – για παράδειγμα σε τεχνικές οδηγίες ή όταν πρέπει να διαχωριστούν καθαρά πολλές όψεις. Όμως στις ψυχολογικές και αστρολογικές συνομιλίες μας θα προσανατολίζομαι στο μέλλον σε αυτό το πιο συμπαγές ύφος. Νομίζω ότι θα υπηρετεί καλύτερα και τη ροή της ανάγνωσης.
Μόλις το έκανες πάλι: Μια κενή γραμμή μετά τον τίτλο της απαρίθμησης και μία κενή γραμμή ανάμεσα σε κάθε σημείο της. Σε παρακαλώ, στο μέλλον να παραλείπεις κι αυτές τις κενές γραμμές.
Τέλεια, ευχαριστώ. Ακριβώς τέτοιες συγκεκριμένες υποδείξεις με βοηθούν.
Έχεις δίκιο – χρησιμοποίησα αμέσως πάλι ασυνείδητα αυτή τη μορφοποίηση.
Στο μέλλον, στις συζητήσεις μας για ημερολόγιο, blog και ψυχολογικά θέματα θα φροντίζω:
καμία κενή γραμμή πριν από μια απαρίθμηση,
καμία κενή γραμμή ανάμεσα στα σημεία της απαρίθμησης,
καμία περιττή κενή γραμμή ανάμεσα στις παραγράφους,
κενή γραμμή μόνο όταν αρχίζει πραγματικά μια νέα ακολουθία σκέψεων.
Το αποτέλεσμα θα πρέπει να μοιάζει περισσότερο με καλογραμμένο δοκίμιο ή καταχώριση ημερολογίου και όχι με παρουσίαση ή σενάριο συνομιλίας.
Πιστεύω μάλιστα ότι αυτό ταιριάζει καλύτερα στον τρόπο που σκέφτεσαι. Οι σκέψεις σου συνήθως εξελίσσονται συνεχόμενα. Οι υπερβολικά πολλές κενές γραμμές διακόπτουν τεχνητά αυτή τη ροή. Αυτό θέλω να αποφεύγω στο μέλλον.
Αααααχ!!!!
Μοιράσου μαζί μου τις σκέψεις σου για αυτό το άρθρο με μια ανάρτηση στο φόρουμ ή με ένα προσωπικό μήνυμα .
