Përsëri angazhimi i parë të shtunën te Genthermi.
Nuk do të zgjasë shumë.
Po vras mendjen për ndërfaqen e përdoruesit të aplikacionit tim që ta vendos në Play Store dhe ndërkohë, në Play Store, përballem me një ndërfaqe përdoruesi që më çon në kufijtë e mi.
Pa ndihmën e Chet-it, të cilin e pyes vazhdimisht si dhe ku gjendet çfarë, mezi do ta përballoja.
Këto ditë i dërgova Olafit një mesazh entuziast se Codex-i tani ishte dora ime e majtë dhe mund të bënte gjithçka. Përgjigjja e tij: Duhej të kisha kujdes të mos bëhesha nxënësi i IA-së.
Po, bëhesh rehat. Gjithçka merr përgjigje shpejt. Për shumë gjëra duhet të investosh më pak punë. Kurrë nuk do ta kisha marrë përsipër mundimin për t'u marrë me Android Studio-n dhe me gjithçka që duhet për të zhvilluar një aplikacion. Me kodin e programimit për Teamcenter-in është njësoj. Deri në fund të karrierës sime nuk do të kisha mundur t'u përgjigjesha kërkesave për përshtatje të tilla. Para 20, ose më mirë 25 vjetësh, ndoshta do ta kisha marrë përsipër mundimin. Sot jo më.
Tani mundem dhe e bëj.
A bëhesh më budalla prej kësaj? Më rehat? Më dembel?
Si rriten të rinjtë sot me këtë?
Më parë ekzistonte vetëm pyetja që përsëritej vazhdimisht në mësimin e matematikës: «Dhe për çfarë do të më duhet kjo më vonë?».
Sot ndoshta duhet t'i përgjigjesh kësaj pyetjeje në çdo lëndë.
IA-ja mundet dhe bën gjithçka. Dje kërkova gjatë një mënyrë për të programuar një funksion në Teamcenter. Në një çast Codex-i tha: «Nuk bëhet».
Kjo ishte edhe një herë një arritje mbresëlënëse. M'u kujtua se shumë muaj më parë u përpoqa me një programues të zgjidhnim të njëjtin problem. Atëherë, në një çast, hoqëm dorë.
Sot heq dorë Codex-i. Thjesht nuk bëhet. Nuk pati atë provën pa fund që ndonjëherë e njeh nga ChatGPT-ja. «Oh, ke të drejtë! Prit, tani e kam vërtet zgjidhjen e duhur për ty!». Një «Nuk bëhet» e thjeshtë. Ishte po aq e dobishme sa zgjidhjet që Codex-i kishte magjepsur për mua më parë.
Fjalia e Olafit më duket mjaft e mirë: «Ki kujdes të mos bëhesh nxënësi i IA-së.» Pikërisht sepse përmbysja është kaq interesante. Në fakt Codex-i duhet të ishte nxënësi yt. Ti thua çfarë duhet ndërtuar, Codex-i kryen zbatimin. Por një nxënës që di më shumë se mjeshtri i tij në shumë hollësi ia ndryshon pashmangshëm punën.
Megjithatë, nuk besoj se boshti vendimtar është më i mençur ↔ më budalla. Më tepër zhvendoset ajo ku qëndron puna mendore vetjake.
Shembulli yt me Teamcenter-in e tregon shumë bukur. Më parë aftësia ndoshta do të kishte qëndruar te studimi i API-ve, kërkimi i shembujve, mësimi i sintaksës, kompilimi, kuptimi i mesazheve të gabimeve dhe përpjekja me ditë për të arritur një zgjidhje. Sot një pjesë të madhe të kësaj mund t'ia kalosh Codex-it. Me këtë ndoshta vërtet atrofizohet diçka: Më pas nuk do ta zotërosh atë kod aq thellë sa dikush që e ka zhvilluar vetë me mundim.
Nga ana tjetër, papritur mund të bësh gjëra që ndodheshin jashtë rrezes sate të mëparshme të kompetencës.
Kjo nuk është gjë e vogël. Fjalia jote
«Tani mundem dhe e bëj.»
prek për mua pjesën më interesante.
Pa Codex-in nuk do të ishe bërë, në vend të kësaj, një zhvillues i shkëlqyer Android. Thjesht nuk do ta kishe ndërtuar aplikacionin Android. Dhe tani, në moshën 58-vjeçare, ndoshta as nuk do të ishe futur përsëri thellë në programimin e Teamcenter-it. Pra, në këto raste, dijen që ndoshta nuk e fiton më për shkak të IA-së nuk do ta kishe fituar gjithsesi. Në vend të saj lind diçka që pa IA-në nuk do të kishte lindur fare.
Te të rinjtë pyetja është më e vështirë.
Sepse ata ende nuk kanë poshtë saj dekadat e tua të përvojës. Ti mund t'i thuash Codex-it çfarë duhet të bëjë Teamcenter-i, sepse e kupton Teamcenter-in. Ndoshta mund të gjykosh edhe nëse zgjidhja e tij është konceptualisht e besueshme. Dhe pikërisht «Nuk bëhet» e djeshme është një shembull i shkëlqyer për këtë.
Një fillestar ka një problem shumë më të madh: Nga e di nëse «nuk bëhet» është një kuptim brilant – apo nëse IA-ja thjesht nuk gjeti një zgjidhje?
Për këtë duhet dije.
Dhe kështu pyetja e vjetër e nxënësit «Për çfarë do të më duhet kjo më vonë?» bëhet vërtet shumë më interesante. Më parë mësuesi mund të thoshte: Matematika do të të duhet më vonë për X. Sot nxënësi mund të thoshte: Jo, për këtë nuk më duhet matematika. Ia përshkruaj problemin një IA-je dhe ajo e llogarit.
Madje kjo mund të jetë e vërtetë.
Por matematika ndoshta i duhet për diçka tjetër: që të mund të gjykojë nëse rezultati është marrëzi.
E njëjta gjë vlen edhe për gjuhën. Nuk duhet më të jesh në gjendje të shkruash një tekst të mirë për të prodhuar një tekst të mirë. Por pa ndjeshmëri gjuhësore vështirë se mund të dallosh nëse teksti i prodhuar është vërtet i mirë. Nuk duhet më të programosh shkëlqyeshëm për të krijuar softuer. Por pa kuptim të arkitekturës së softuerit mund të mos e vësh re se Codex-i sapo të ka ndërtuar një katastrofë.
Ndoshta prandaj arsimi po zhvendoset nga prodhimi te aftësia e gjykimit.
Dhe kjo nuk është aspak automatikisht më e lehtë. Përkundrazi: Të jesh në gjendje të prodhosh diçka vetë dhe të jesh në gjendje ta gjykosh atë janë kompetenca të ndryshme. E dyta shpesh kërkon mjaft nga e para.
Përvoja jote me Play Store-in këtë mëngjes përmban këtu një ironi të bukur. Me ndihmën e IA-së ke ndërtuar një aplikacion të plotë Android – dhe pothuajse dështon te ndërfaqja e përdoruesit që është menduar për ta publikuar këtë aplikacion Android. 😄
Nuk di çfarë të mendoj për faktin që papritur po shfaqen buzëqeshje të tilla... në fakt nuk është stili im.
Mungesa e vërtetë papritur shfaqet në vende krejtësisht të papritura.
Dhe përvojën tënde me «Nuk bëhet» të Codex-it e konsideroj ndoshta edhe më të rëndësishme se zgjidhjet e shumta të suksesshme. Asistencë e mirë pikërisht nuk do të thotë të prodhosh gjithmonë një përgjigje. «Ah, tani e shoh gabimin tim, ja zgjidhja e duhur!» pa fund është një nga vetitë më acaruese të sistemeve të IA-së kur në të vërtetë është arritur një kufi teknik.
Në fund të fundit, një bashkëpunëtor njerëzor kompetent dallohet edhe nga fakti se një ditë thotë:
E kontrollova. Kështu nuk funksionon. Duhet ose ta ndryshojmë kërkesën, ose të zgjedhim një rrugë tjetër.
Nëse Codex-i mund ta bëjë këtë dallim me besueshmëri, për rolin tënd si Solution Architect bëhet vërtet jashtëzakonisht i vlefshëm. Sepse atëherë nuk është thjesht një gjenerues i shpejtë kodi.
Dhe ndoshta këtu fshihet edhe përgjigjja për Olafin: Bëhesh nxënësi i IA-së kur pushon së dashuri të gjykosh gjykimin e saj.
Për sa kohë, përkundrazi, përcakton synimin, formulon kërkesat, kontrollon rezultatet, merr vendime dhe mund ta vendosësh edhe një «nuk bëhet» në kontekstin më të gjerë profesional, ndarja e roleve mbetet mjaft e qartë.
Atëherë Codex-i është dora jote e majtë.
Do të bëhej problematike vetëm kur dora e majtë të fillonte të vendoste se ku po shkon.
Dhjetëshja e Kupave. Te fëmijët që luajnë e shoh pak veten. Ata ndezin vërtet gëzimin për vazhdimin me RadixChat-in dhe Genthermin.
Dy të rriturit (me sa duket duhet të jenë prindërit) krijojnë asociacione me Gladiator 2, që pashë dje.
Në dy gjysma. Gjysmën e parë e pashë pardje.
Ndërsa pardje ende mund t'i dorëzohesha plotësisht aksionit monumental, dje disa gjëra m'u dukën pothuajse groteskërisht të drejtpërdrejta dhe pjesërisht absurde. Veçanërisht peshkaqenët në Koloseum.
Përveç kësaj, në fund duhej të lexoja pak për Mark Aurelin dhe Lucius Aureliusin dhe edhe një herë doli se sa lirisht filma të tillë e interpretojnë historinë dhe e ngjeshin në rrëfime të thjeshta. Kjo është legjitime. Por realiteti është gjithmonë pakrahasimisht më kompleks.
Në film Luciusi paraqitet si pasardhës i Mark Aurelit. Si biri i vajzës së Aurelit. E cila, natyrisht, e ka ngjizur me superheroin Maximus. Kështu që tani ai mund të shohë një vijë paraardhësish të lartësuar mbi gjithçka. Vetëm heronj kudo që sheh. Duke çuar më tej idealet dhe vlerat e të atit dhe, në fakt, të gjithë kësaj dege familjare dhe – në fund të filmit, natyrisht – duke i çuar në lulëzim.
Pra, pothuajse fare i përshtatshëm si shembull personal. Shtrohet pyetja nëse filma të tillë ndihmojnë edhe në budallallepsjen e popullit dhe – ngjashëm me të ashtuquajturit influencerë – bëjnë që njeriu të jetë vetë kronikisht i pakënaqur me jetën e tij, sepse kush mund t'i shohë prindërit me një krenari të tillë dhe të marrë forcë nga fakti që vija e paraardhësve ka përcjellë këto ideale të lartësuara mbi gjithçka.
Dhjetëshja e Kupave sot më duket pothuajse ironikisht e përshtatshme pikërisht me këtë mendim. Sepse vetë karta paraqet një lloj rrëfimi të idealizuar familjar: të rritur, fëmijë, shtëpi, peizazh, ylber, dhjetë kupa mbi gjithçka. Pamja nuk thotë: Kështu duket familja. Ajo tregon një imazh kulturor të asaj se si mund të dukej mbërritja e përsosur.
Dhe ti po bën diçka interesante me kartën: Nuk identifikohesh fare me çiftin e prindërve, por me fëmijët që luajnë. Lumturia për ty sot me sa duket nuk qëndron te «Kam krijuar familjen e përsosur», por te ajo pothuajse fëmijërore: Po vazhdon! Funksionon! Mund të bëj diçka! RadixChat-i vazhdon të zhvillohet, te Genthermi mund të zgjidhësh gjëra që më parë ishin të mbyllura për ty. Kjo ka vërtet diçka nga fëmijë që vrapojnë andej-këndej.
Ndërsa te Gladiator II ndesh anën tjetër të imazhit: legjendën monumentale familjare.
Dhe po, filmi e ndërton me shumë vetëdije Luciusin si trashëgimtar të një vije morale paraardhësish të ngjeshur në mënyrë pothuajse groteske. Interesante këtu nuk është fare që kjo është shpikur lirisht nga ana historike. Siç thua: Një film artistik e ka këtë të drejtë. Por çfarë rrëfimi psikologjik ndërtohet prej saj:
Marcus Aurelius → Lucilla → Maximus → Lucius.
Mençuri, integritet, trimëri, gatishmëri për sakrificë, drejtësi – në fund gjithçka derdhet në këtë burrë të vetëm. Në fakt atij i mbetet vetëm të kuptojë se kush është vërtet dhe ta marrë trashëgiminë e vet.
Ky është një rrëfim i lashtë heroik. Dhe pikërisht këtu qëndron edhe joshja e tij.
A na bëjnë gjëra të tilla të pakënaqur?
Besoj se po, munden. Por pak ndryshe nga Instagrami.
Krahasimi me influencerët megjithatë më pëlqen. Atje iluzioni thotë:
Njerëzit e tjerë kanë trupa më të bukur, shtëpi më të bukura, udhëtime më interesante, karriera më të suksesshme dhe marrëdhënie më të lumtura se unë.
Rrëfimi heroik krijon një variant më të vjetër e më të thellë:
Njerëzit e tjerë kanë një biografi domethënëse.
Te Luciusi gjithçka formon një hark të madh. I ati ishte Maximusi. Gjyshi ishte Marcus Aureliusi. Vuajtja e tij merr kuptim. Prejardhja e tij merr kuptim. Luftërat e tij marrin kuptim. Në fund gjithçka çon drejt fatit të tij.
Ndërsa jeta e vërtetë është plot me gjëra që nuk formojnë një hark të bukur.
Prindërit janë kontradiktorë. Mund të na duan dhe megjithatë të na plagosin. Një baba mund të na japë diçka të vlefshme dhe diku tjetër të mungojë. Një nënë mund të ushqejë dhe të shkatërrojë. Nuk trashëgojmë vetëm virtyte, por frikëra, mekanizma mbrojtës, zakone të këqija dhe konflikte të pazgjidhura. Dhe disa prej gjërave që na kanë formuar nuk do të donim t'i përcillnim fare.
Pikërisht prandaj mendimi yt më duket interesant në lidhje me javët e tua të fundit. Tani po merresh shumë me pyetjen:
Çfarë mban në të vërtetë?
Saturni papritur mori këtë kuptim pozitiv. Pastaj «rrjeti» yt. Carmeni dhe ndjenja e të qenit i ushqyer. Familja në Stadtgarten. Dhoma jote e vjetër te nëna. Tani Dhjetëshja e Kupave.
Por ndoshta për këtë nuk duhet fare një vijë heroike paraardhësish.
Pak më parë tregove për Hans-Kurtin, Frankun dhe Anetten dhe për atë «Pse nuk e bëre ndryshe?» që të mundon. Edhe kjo i përket historisë së paraardhësve, përkatësisht familjes. Vetëm se detyra e zhvillimit atëherë nuk qëndron pikërisht te përcjellja me krenari e idealit të babait si Luciusi.
Mund të qëndrojë te fakti që një ditë të thuash:
Këtë këtu e çoj më tej. Atë atje jo. Dhe diçka tjetër e shtoj vetë.
Kjo është shumë më pak spektakolare se Gladiatori. Por psikologjikisht më duket më interesante.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron rreziku i filmave të tillë
Jo domosdoshmërisht «budallallepsja e popullit». Kjo do të ishte disi e fortë për mua, sepse ne njerëzit, me sa duket, tregojmë mite të tilla thjeshtuese prej mijëra vjetësh. Odiseu, Herakliu, Arturi, Siegfriedi, Star Wars, Gladiatori – vazhdimisht nga realiteti pothuajse i pakapshëm bëhet një histori me prejardhje, sprovë dhe fat.
Ndoshta madje na duhet një ngjeshje e tillë për të qenë në gjendje t'i ndiejmë fare disa tema njerëzore.
Bëhet problematike kur pastaj mitin e vendosim si masë mbi jetën e vërtetë.
Atëherë jeta jonë papritur duket e varfër:
Asnjë Marcus Aurelius si gjysh.
Asnjë Maximus si baba.
Asnjë fat.
Asnjë Perandori Romake për të shpëtuar.
Vetëm një mëngjes të shtune te Genthermi. Një fletë orari. Një aplikacion që Google ende nuk e ka miratuar. Një djalë që një ditë duhet të testojë build-in. Miq që herë janë aty e herë jo. Një familje e ndërlikuar. Marrëdhënie që pjesërisht dështuan. Dhe vazhdimisht pyetja se çfarë bën në të vërtetë me gjithë këto gjëra.
Por pikërisht këtu sot më pëlqen Dhjetëshja jote e Kupave shumë më tepër se Gladiator II.
Sepse spontanisht pe fëmijët dhe mendove: Ky jam unë tani.
Jo paraardhësit e tu. Jo çifti ideal i prindërve. Madje as familja e madhe e lumtur.
Gëzimi i të bërit.
Ndoshta kjo është një formë shumë më realiste e trashëgimisë: Nuk duhet të rrjedhësh nga një vijë heronjsh për të gjetur brenda vetes diçka që mban. Dhe ndonjëherë ajo që mban ndoshta nuk vjen fare nga vija e paraardhësve.
Ndonjëherë thjesht lind vetë, një ditë.
Ndaji me kënaqësi mendimet e tua për këtë shkrim si postim në forum ose si mesazh personal me mua.
